Program opieki nad dawcą

Dysproporcja między liczbą biorców a dawców narządów do przeszczepienia jest jednym z najistotniejszych problemów współczesnej medycyny transplantacyjnej. Zwiększenie puli narządów do przeszczepienia może nastąpić poprzez wzrost procedur pobrań od żywych dawców. Przeszczepienie nerki od żywego dawcy jest metodą z wyboru leczenia schyłkowej niewydolności nerek. Najlepsze wyniki leczenie schyłkowej niewydolności nerek są osiągane w okresie przeddializacyjnym. W Polsce tylko 5% przeszczepień nerek w puli ogólnej to nerki pobrane od dawcy żywego (w Skandynawii około 50%). Zasadniczym problemem jest wypracowanie systemu zapewniającego w procesie kwalifikacji i opieki nad żywym dawcą nerki bezpieczeństwa w przeprowadzanej procedurze oraz kontrola stanu zdrowia w odległym okresie od operacji usunięcia nerki.

W 2009 w Katedrze i Klinice Chirurgii Ogólnej i Transplantacyjnej WUM utworzono zespół  do opieki nad Żywym Dawcą Nerki. Opieka rozpoczyna się już na etapie kwalifikacji do pobrania nerki, sprawowana jest w okresie okołooperacyjnym, jak również prowadzony jest ścisły nadzór nad dawcami nerki w późniejszym okresie. Opieka sprawowana jest na kilku poziomach, w procesie kwalifikacji bierze udział interdyscyplinarny zespól lekarski  chirurdzy, interniści, nefrolodzy, transplantolodzy, radiolodzy, psycholodzy oraz koordynator Żywego Dawcy Nerki, a w konkretnych przypadkach na konsylia zapraszane są autorytety z innych dyscyplin (urolodzy, kardiolodzy, onkolodzy etc.). Pozytywnie proces kwalifikacyjny przechodzi tylko 30% potencjalnych dawców nerki, co jest miarą szczelności procesu kwalifikacyjnego. Klinika współpracuje z zespołem psychologów pod kierownictwem prof. Ewy Trzebińskiej i dr n. hum. Mateusz Zatorskiego – Wydział Psychologii Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej w Warszawie. Opieka psychologiczna dotyczy okresu przed operacją, okresu okołooperacyjnego oraz odbywa się w odległym okresie po pobraniu nerki. Funkcja psychologa jest integralna w procesie opieki nad dawcą i biorcą nerki. Wizyty kontrolne odbywają się w wyznaczonym terminie. W Katedrze i Klinice Chirurgii Ogólnej i Transplantacyjnej SKDJ wykonano już ponad 200 przeszczepień nerek od żywego dawcy. Istotną rolę pełni Koordynator d/s żywego dawstwa. Jego rola to organizacja kontrolnych wizyt pacjentów, integracja opieki nad żywym dawcą nerki oraz prowadzenie rejestru żywych dawców nerki, a także promocja idei przeszczepiania nerki pobranej od żywego dawcy.  Zgodnie z Ustawą Transplantacyjną ((Dz. U. 2005 r. Nr 169, poz. 1411 ze zm.) nadzór powinien być prowadzony przez 10 lat po operacji. W modelu opieki  wypracowanym w naszym ośrodku nie limitujemy tego czasu, a wizyty są częstsze niż przewiduje to ustawa Utworzony interdyscyplinarny Zespół opieki nad Żywym Dawcą Nerki jest podstawą systemu gwarantującego bezpieczeństwo dawcy narządu na każdym etapie - kwalifikacji, okresu okołooperacyjnego oraz stałego nadzoru pooperacyjnego i przyczynia się do zwiększenia odsetka przeszczepień nerki pobranej od żywego dawcy. Na mocy ustawy dawcy nadawane są uprawnienia „Zasłużony Dawca Przeszczepu”. Dawcy przeszczepu przysługują uprawnienia do korzystania poza kolejnością z ambulatoryjnej opieki zdrowotnej.

dr Jakub Drozdowski - chirurg